Diyarbakır’ın Çermik ilçesi merkeze yaklaşık 90 kilometre uzakta; Sivas’taki Sıcak Çermik kaplıcasıyla karıştığı için ilanda il yazıp yazmadığına önce bakın. Kentten gelip tek gezide arsa gören alıcı, satıcıyı da yeri de o gün gördüğü kadar bilir. Özel dedektif işe bu noktada girer.
Size arsayı gösteren kişiye nasıl bakılır?
Tapu kaydını satıcıdan siz istersiniz; biz ilanı veren kişi anlattığı iş yerinde ya da verdiği adreste var mı, ona bakarız. Söz ettiği firma varsa o adreste açık mı? Gösterilen yer ilandaki mahalleye düşüyor mu, üstünde çalışan biri var mı? Araziye girilmez, parselin santrale ya da otele uygun olup olmadığına karar verilmez. Arsa ve tarla araştırması bu sınırla yürür.
Kaplıca çevresindeki arsada tapu neden yetmez?
Tapu kaydı parselin sahibini söyler, kaplıca çevresinde asıl mesele o parsele ne yapılabileceğidir. Termal turizm merkezi Hamambaşı, ilçe merkezine yaklaşık 3 kilometre uzakta. Karacadağ Kalkınma Ajansının 2012 tarihli raporu, bu merkezde bakanlığın imar planı yaptırdığını ve koruma alanları ayrıldığını yazıyor; aradan geçen sürede neyin değiştiğini ilgili kurumdan öğrenmek gerekiyor.
Satıcının “kaplıcaya komşu, imarı var” sözünü iki soruya bölün: parsel plan alanında mı, üzerinde bir koruma sınırı var mı? Termal plan için Kültür ve Turizm Bakanlığı, sit için Koruma Bölge Kurulu cevap verir.
“Santrale uygun arazi” sözü neye dayanıyor?
Çermik’te güneş santrali konusunda kurum kaydına geçmiş iki iş var, ikisi de belirli yerlere ait. İncilli Mahallesi’nde (İncili diye de yazılıyor) çevre düzeni planında tarım alanı görünen, yaklaşık 1,07 kilometrekarelik bir parsel grubu için plan teklifi yapılmış; alanın nazım imar planı yok. Yabanardı’nda ise 19,79 hektarlık bir proje için çevresel etki değerlendirmesinde olumlu karar verilmiş.
Komşu tarlayı satan kişi “santral buraya da gelecek” diyorsa dayanağını kendisinden isteyin: teklifi kim yapmış, hangi parselleri kapsıyor, hangi kurumda bekliyor? Bunu çevre il müdürlüğüne, tarla niteliğini il ve ilçe tarım müdürlüğüne götürün. Satıcı bir firmadan söz ediyorsa firmanın o adreste açık olup olmadığı görülebilir.
“Kaplıca tarafında çalışıyorum” diyorsa
Tesisin içi gözlem dışındadır; dedektif otele ya da kaplıcaya girmez. Eşinizin başka bir iş yeri ya da kapısı dışarıdan görülen bir yer söylediği gün varsa eş takibi ona bakar. Söz yalnız tesisi gösteriyorsa bunu baştan duyarsınız.
Köyde bağ payı önerildiyse
Bağcılık Çermik’te özellikle köylerin geçimi sayılıyor; köyde küçük bir bağ payı önerildiyse önce sayıya bakın. Bölünme sınırı bu ilçede sulu arazide 70, kuru arazide 175, bağ gibi dikili arazide 10 dönümdür (resmî ölçüde dekar, bir dekar bir dönüm). Daha küçük bir pay için tapuda ne göreceğinizi önce sorun; ölçüler ve sorular yarım dönüm bağ yazısında yan yana.
Yerde görülecek olan, gösterilen bağın bakılıp bakılmadığı ve başında çalışan biri olup olmadığıdır. Dere vadileriyle bölünmüş bu arazide yanlış parsele bakılmaması için mahalle ve parsel numarası şarttır.