Diyarbakır Arsa, Daire ve Tarla Araştırması: Satıcıyı ve Yeri Almadan Görün

Dedektif arsa ve daire alımında ne görür?

Bakılan, satıcı ve aracının anlattığı yerde olup olmadığı ile yerin o günkü hâlidir. Görüşmede ilanı, parsel ya da blok bilgisini ve size söylenen adı alırız. Sonra sorular yere iner: inşaatın başındaki tabelada satıcının söylediği ad mı okunuyor, boş denen dairenin dışarıdan görünen hâli söylenenle uyuşuyor mu, tarla ekili mi, başında çalışan biri var mı?

“Kim” derken ad çıkarmıyoruz. Plakadan ya da yüzden kimlik bulunmaz, çevreye soru sorulmaz, bina ya da araziye girilmez. Görülen şey kapının açık olup olmadığı, yerde çalışan biri olup olmadığı ve tarif ettiğiniz kişinin anlatılan yerde görülüp görülmediğidir. Tapu kaydını da siz getirirsiniz: kaydı satıcıdan isteyin ya da onunla birlikte tapu müdürlüğüne gidin, kimin neyi görebileceğini kurum söyler.

Yere bir kez kendiniz de gidebilirsiniz. Satıcı sizi müşteri olarak tanıdıktan sonra farklı günlerde ne olup bittiğini görmek ise zordur; uzak ilçede birkaç ayrı gün gitmek de öyle. Bu iş burada anlam kazanır.

Hangi soruyu hangi kurum cevaplar?

Tapu, imar, tarım ve baraj soruları ayrı kurumlara gider, cevapları dedektiften gelmez.

Size ilanı getiren kişi satıcı mı, aracı mı?

Bunu ilk görüşmede sormak gerekir, sonraki bütün sorular bu cevaba bağlanır. “Mal sahibiyim” diyen birinden tapu kaydını göstermesini isteyin. Yerinde bakılan ise bu kişinin anlattığı yerle bağıdır: inşaatta görülüyor mu, gösterdiği dükkân ya da yazıhane o adreste açık mı? Kişi söylenen yerde görülmezse bu yazılır.

Arsa payından satılık dairede

Tapuda neyin üzerinize geçeceği her satışta aynı olmaz; arsa payı yazısında kime ne sorulacağı sıralı olarak anlatılıyor. Bizim tarafımız, yeni bloktan daire satan kişinin müteahhit mi, arsa sahibi mi, dairesini satan biri mi olduğuna dair anlatılanın yerde karşılık bulup bulmadığıdır. Yeni konut sorularının Kayapınar’da ayrı bir yanı da ilanın adresidir.

TOKİ dairesini devreden kim?

“Hak sahibi benim” diyenden belgesini isteyin; konutun devredilip devredilemeyeceğini Toplu Konut İdaresi söyler, deprem hak sahipliği ilanlarını da kaymakamlıklar duyurur. “Oğlaklı TOKİ” diye gelen bir ilanda önce bunu sorun.

Dışarıdan görülebilen daha dardır: devreden kişi anlattığı yerde oturuyor görünüyor mu, dairenin dışarıdan görünen hâli söylenenle uyuşuyor mu? İçeride kimin yaşadığını kesin söyleyemeyiz, apartmanda ya da sitede kimseye soru sormayız. Sorulacaklar TOKİ devri yazısında sırayla duruyor.

Tarlada ne görülür?

Tapudaki sahip ile tarlayı kullanan kişi aynı olmayabilir. İcradan satılan bir tarlanın üstünde ekin görülüyorsa o ekini kimin diktiği alıcının karşısına çıkacak ilk sorudur; Bismil yazısı bunu teklif öncesi için işliyor. Dedektif tarlanın ekili olup olmadığını ve o gün çalışan biri bulunup bulunmadığını görür.

Fiyat sulu tarla fiyatıysa soru şebekedir: su tutma başlasa da şebeke parsele ulaşmadan tarla sulu sayılmaz. “Yarım dönüm bağ” ya da hisse ilanında ise tarım arazisi ilçeye göre değişen bir büyüklüğün altına bölünmez, hisse tapuda görünmeyebilir; ilçe ilçe sınırlar ayrı yazıda.

Mahalle yazıyorsa arsa olur mu?

Eski köyler bugün kırsal mahalle olarak geçer, ama orada imar planı olmayabilir. Plan var mı sorusu ilçe belediyesinde cevap bulur.

Aynı yerde parsel de değişebilir. Bismil’de Bakacak ve Tezekli gibi mahallelerde, Ergani’de Bademli ve Şölen’de, Kayapınar’da Kaldırım’da arazi toplulaştırma ve parselasyon askıları sürüyor; elinizdeki eski kroki bugünkü parseli göstermeyebilir. Göl kenarı ilanlarında kural daha sıkıdır: Dicle Baraj Gölü çevresinde 300 metrelik kuşakta yapılaşma yoktur; ilanda bu kural yazmayabilir. Ayrıntılar Eğil sayfasında.

Ücret ve süre yere göre nasıl değişir?

Kaç yere bakılacağı ve yerin uzaklığı hesabı belirler. Kayapınar’daki bir şantiye ile kent merkezine 123 km uzaklıktaki Kulp’ta bir parsel aynı yol olmaz. Süreyi yerin kendisi belirler: inşaat başında iş yürüyen bir gün seçmek ya da tarlada birinin çalıştığı dönemi yakalamak gerekebilir. Gidilen gün tarlada kimse olmayabilir, rapor bunu öyle yazar.